Loading...

Thursday, December 09, 2021

Rrëfen Nait Hasani: Burgu i Nishit dhe telefonata nga Hashim Thaçi, Rexhep Selimi, Kadri Veseli, “Plaku” dhe Adem Demaçi





Rrëfime nga i bur,gos,uri e i mbijetuari i ma,sa,kr,ës në bur,gun e Dubravës, Nait HasaniSa herë vinte nata, pasi hanim darkë, mbyllej dera e hekurt. Të bur,go,su,rit i nxirr,nin tele,fonat të cilët i kishin fshehur nëpër biruca të dhomave, nën dysheme e në antenat e TV-së. Këto telefonata sa i dispononin aq dhe i nervozonin të bu,rgo,sur,it nga lajmet që i merrnin nga familjarët e tyre.





Ditën lexonim libra të ndryshme, në gjuhën shqipe dhe serbe. Edhe ndonjë gazetë që vinte nga Këshilli për të Drejtat e Njeriut në Preshevë. Dilnim për shëtitje për ajër të pastër dhe ndonjëherë luanim me top. Në katin tonë kishte vetëm shqiptarë nga Kosova dhe nga Lugina e Preshevës që ishin arr,est,uar për shkak të pjes,ëmar,rjes në UÇP,MB.





Pasi kalonim kohën e programuar sipas rregullores, hynim brenda në katin tonë, nëpër dhoma dhe te salla e TV-së, duke shikuar mos ka ndonjë lajm të ri për gjendjen në Kosovë apo në rajon. Pasi ishte nënshkruar Marrëveshja e Ohrit, shtypi se,rb e komentonte me ton kër,cën,imi dhe hum,bje të Maqedonisë dhe nx,is,te ndar,je me qëllim për ta mbajtur gjallë ko,nfli,ktin në mes të shqiptarëve, duke përsëritur se kjo marrëveshje është e dë,ms,hme dhe kundër stabilitetit të Ballkanit.





Në fakt, kjo marrëveshje ishte një hap i fillimit të mbarë të zgjidhjes së çështjes shqiptare në Maqedoni dhe krijimit të barazisë së popujve si dhe të drejtën që shqiptaret të jenë shte,tndër,tues në Maqedoni, që deri atëherë kishin qenë të sht,yp,ur, njëkohësisht ishin qytetarë të rendit të dytë e të tretë në Maqedoni. Ne me Naimin dhe Isakun e kom,enton,im këtë gjendje, rezultatet si dhe dobitë e të arriturave me lu,ft,ë të shqiptarëve në këto rrethana politike.Pas darkës, kur mbyllej dera e hekurt, telefonat cingëronin sa te njëri sa te tjetri.





Disa kujdeseshin në korridor për të parë mos vinte ndonjë gar,di,an, edhe pse në shumicën e rasteve gar,dia,nët i kishin sjellë vetë telefonat në këmbim të një shpërblimi nga të bu,rgo,sur,it. Megjithatë, nëse zbulohej ndonjë telefon te ndonjëri nga të burgosurit, ai shkonte në vuajtje në “shtëpinë e bardhë”. Atje tr,ajto,hej me të mirat e mundshme të spec,iali,tetit human të gar,dian,ëve të pak,orr,upt,uar! Për këtë arsye, nën kujdes të rr,ep,të nga të bur,gosu,rit bëheshin biseda me familjet në Kosovë.Gjatë kësaj kohe pata disa biseda tel,efo,nike.





Përveç Rexhep Selimit, me të cilën bisedën e patëm për gjendjen në Kosovë, përfundimin e lu,ft,ës dhe rë,ni,en e shokëve të Mujë Krasniqit komandant ‘Kapuçit’, Myrtë Zenelit, nënës Azë Brahimaj, të Adem Jasharit e të tjerëve shokë e bashkëlu,ft,ëtarë, kemi biseduar edhe për botimin e librit tim me poezi “Ende jam gjallë”.Një ditë në telefon më merr Hashim Thaçi, bashkëlu,ftë,tari im dhe më pyet për shëndetin dhe gjendjen time në bu,rg. Më tregon për gjendjen në Kosovë dhe për përpjekjet që po bëjnë për lirimin tonë.





E falënderoj dhe i them se nuk dys,hoj që ju po bëni punë për të na liruar, por kjo va,re,t nga rrethanat dhe kushtëzimet që mund t’ia bëni faktorit ndërkombëtar e ai Serbisë. Uroj që kanë përfunduar me suksese proceset historike, çlirimi i Kosovës nga Serbia dhe duhet të keni kujdes se si thotë një fjalë popullore “uji fle e hasmi (Serbia) nuk fle”. Thaçi më njoftoi se bëheshin përgatitjet për zgjedhjet e para lokale të pas lu,ft,ës.





Më tregon se po org,aniz,ohen si sub,jekt i ri politik për zgjedhje. Shpresojmë në vullnetin e qytetareve që të fitojmë. Uroj të fitoni! Por, si do që të jetë, Kosova është çliruar tashmë, dhe kushdo që të fitojë, të punoj për Kosovën, i thashë unë.Pas disa ditësh flas edhe me bashkëluf,tëta,rin tjetër, Kadri Veselin. Edhe me Kadriun bashkëbiseduam për situatën politike dhe i tregova se çfarë po shkruan sht,ypi serb dhe çfarë luf,te po bën për të nxi,tur ko,nfl,ikte në Kosovë. Kadri Veseli më thotë ruaje shëndetin, se me Serbinë e kemi kryer luf,tën.





Në Kosovë mirë është situata, të dëbu,ar,it janë duke u kthyer nëpër shtëpi. Janë duke u rindërtuar me të madhe shtëpitë e djegura. Ka shumë vi,kti,ma të cilat po i kërk,ojnë familjarët e tyre. Po i mash,trojnë disa avokatë serbë se i kanë parë ose janë këtu e aty familjarët e tyre, me qëllim që të përfitojnë sa më shumë lekë nga familjarët, por edhe t’i rritin sa më shumë vu,ajtj,et shpirtërore te ta me premtime boshe. Me këso premtime këta, i thashë, duan t’i shkat,ërr,ojnë psik,iki,sht familjet e tyre. Më pyeti a di gjë për Ukshin Hotin.





I thashë se deri kur ka dalë nga bur,gu në Dubravë, kur u përshëndet me ne për herë të fundit, pra derisa ka dalë nga rrethoja e bur,gut, e dimë, më shumë askush nuk di. Të gjitha të tjerat, i thashë, janë fjalë. Në evi,den,cat e Kry,qit të Kuq nuk është i marrë peng.Gjatë kësaj kohe më ka thirrur “Plaku” disa herë dhe më fliste me emocion dhe tregonte për gjendjen në Drenicë dhe Prishtinë, për Policinë e Kosovës e cila sapo ishte krijuar. Edhe ai ishte diku në polici në një departament të punës. Më tregonte për përpjekjet që po bën për familjet e dës,hmo,rëve dhe fëm,ijët e tyre për t’i dërguar nëpër shkolla.Më kanë thirrur edhe shokët që kemi qenë në bur,gje si Xhavit Bajraktari nga Mitrovica, vëllai nga Gjermania, familja, Fatmirja e shumë të tjerë.





Të gjithë interesoheshin për shëndetin dhe kushtet e burgut. Tashmë bu,rgu ishte më i lehtë. I lehtë sepse nuk kishte dhu,në të drejtpërdrejtë si para rënies së Millosheviqit. Tashmë kishe dhunë psi,ki,ke dhe to,rtu,rë. Por, sa më shumë zgjateshin ditët në bu,rg, aq më shumë te të bur,gosu,rit bëhej e padu,rues,hme kjo gjendje dhe kjo kuptohej nga br,itm,at e ner,vozi,zmi i tyre që dukej në sjellje, duke pi,rë duh,an një pas një dhe kjo dukej në pamjen e tyre – fytyrë.





Ardhja e Albin Kurtit në bur,gun e NishitNë rut,inën e përditshme, një pasdite erdhi një i bur,go,sur i ri. Disa kishin marrë vesh më herët që ka mbërritur ai i bu,rgo,sur dhe pos,htë janë duke ia marrë të dhën,at dhe tash po e sjellin në katin tonë. Një nga të bu,rgos,urit tha se është Albin Kurti. Të gjithë e pritnin se kur ngj,itet shkallëve, ndërsa ne në dhomë bisedonim e diskutonim për çështje të ndryshme. U hap dera dhe hyri Albini. Gardiani tha këtu është një vend për mysafirin e ri dhe ai doli.





Ne u përshëndetëm me të, u përshëndet edhe me të tjerët në dho,më dhe filluam të bisedojmë për gjendjen tonë nëpër bur,gje, për shëndetin, për familjet, për situatën në bu,rg dhe situatën në Kosovë. Në biseda e sipër erdhi darka. Hëngrëm darkë dhe përsëri filluam të bisedojmë për rrethanat politike. Albini i mori gjërat e veta që i kishte me vete dhe nxori disa libra filozofikë në shqip dhe anglisht. Vinin ta përshëndesnin herë një e herë një tjetër në dhomë. Dikush pyeste ndonjë gjë dhe përpiqej ta shpjegonte situatën.





Disa merrnin vesh, disa të tjerë bënin se kuptonin e kështu ecte nata.Në mëngjes, sapo u zgjuam sipas orarit, dikush në dho,më tregonte ndonjë ënd,ërr që kishte parë, dikush fliste me ne,rv,oz, dikush ashtu e kështu, që e bënin dhe mëngjesin të zym,të, por dhe qes,har,ak. Në mëngjes bëmë pas,tri,met, morëm mëngjesin dhe më pas prapë filluam të deba,to,nim për situatën politike në Kosovë, në rajon të shqiptarëve dhe për mbështetjen e miqve ndërkombëtarë. Diskutonim për ata që na kishin mbështetur në histori dhe për ata që na kishin ndarë në të kaluarën.





Në këto debate përmendeshin edhe dijetarë të ndryshëm që kanë studiuar rry,ma të ndryshme të filozofisë politike. Nga demokracia liberale deri te sis,tem,et kap,itali,ste dhe soci,alis,te. Edhe për Fromim që ka studiuar procesin e tu,rma,ve dhe njerëzve që hiqnin dorë nga liria e vet dhe e bartnin lirinë te udhëheqësi i tij që ai bënte përfaqësimin e plotë të tur,mës, ku filozofë të ndryshëm kishin analizuar që nga Musolini e deri te Hitleri dhe tu,rm,at e sistemeve kom,uni,ste.Ne debatonim në konteste të tilla për t’u kuptuar konceptet politike të liderëve e udhëheqësve të ndryshëm botërorë dhe të tanëve.





Filozofia politike e drejtuesve tanë ishte filozofi e tërheqjes në vete, e mbylljes pa koncept e shprehur në një frazë me dëshira absolute, por pa veprim praktik.Diskutonim për luf,tën, për dësh,mor,ët, për fitoren e UÇK-së si konc,ept dhe prak,tikë më e mirë e kohës për realizimin e bashkimit të popullit dhe të krijimit të mundësive të rirregullimit të çështjes shqiptare në Ballkan. Vlerësonim veprimet pozitive të drejtuesve politikë të udhëheqësve, por edhe qëndresën e popullit në mbështetje të luf,tës për liri. Absolutisht ishin të arsyeshme bo,mba,rdi,met nga aleanca e NATO-s mbi caq,et serbe në Kosovë dhe Serbi për ta çliruar Kosovën nga Serbia.





Por kishim frikë sepse faktori ndërkombëtar nuk i ka kon,cept,et tona për lirinë dhe çlirimin e Kosovës. Ata kanë tjetër kon,cept të lirisë të të drejtave të njeriut e jo të lirisë kombëtare. Kështu që në këtë kontekst edhe shiheshin zhvillimet politike në Kosovë. Çar,mat,osja e UÇK-së, krijimi i policisë, krijimi i sistemit të drejtësisë me gjyqtarë e prokurorë që dikur kishin marrë pjesë në dën,im,et tona nëpër procese gjyqësore dhe na kishin dë,nu,ar si nac,iona,lis,të e sep,ara,tis,të me dë,ni,me të rën,da.





Sipas statistikave, në vitet tetëdhjetë rreth 700 mijë shqiptarë kishin kaluar nëpër duart e policisë se,kre,te në Kosovë, që i binte se çdo i dyti ka qenë pjesë e trajtimit të policisë dhe të dë,nu,ar mijëra të tillë nga këta gjykatës e policë. Këto tregonin se liria u fitua dhe çlirimi u arrit nga Serbia, megjithatë një të kaluar të br,ish,të të disave që janë futur në sistemin e drejtësisë dhe policisë, neve si popull tashmë na duhet një pajtim kombëtar për zhvillimin e vendit dhe drejtësia të merret me krijimin e kushteve për një jetë më të mirë.Deklaratat që jepnin drejtues ndërkombëtarë dhe pik,at e Hakerupit që i komentonim.





Në këto pika shihej që një gjë e mirë nuk pritej si liri kombëtare, por si koncept qytetar, në një territor të caktuar. Diku pajtoheshim dhe nuk pajtoheshim në mes vete edhe me Albinin, por ne debatonim e diskutonim mbi ato gjëra që kishim informacion apo që kishim mundur të merrnim informata.Të tjerët aty dëgjonin apo, ndonjëri bashkëngjitej në bisedë, por në diskutim merrnin pjesë edhe Naimi, Isaku, Vehbiu, sepse bisedonim secili në mënyrën tonë, pasi secili e donim vendin tonë deri në flijim, sepse këtë e dëshmonte dashuria për atdheun dhe luf,ta e qëndresa jonë ndaj dhunës që përdorej ndaj nesh.Gjatë diskutimeve në korridor thërret gar,dia,ni për të dalë në shëtitje.





U bëmë gati dhe dolëm. Morëm një top të basketbollit e një të futbollit, sepse në oborr ishte një fushë dhe kishim mundësi për të luajtur. Ne të bu,rgo,sur,it më herët luanim më shumë futboll gjatë orës së shëtitjes që e kishim, ndërsa të tjerët shëtitnin e bisedonin nëpër oborr rreth fushës. Pasi erdhi Albini ai e pëlqeu më shumë basketbollin dhe ne morëm topin e basketbollit dhe filluam të luanim së bashku. Luanim aq sa dinin, bënim humor dhe biseda të rinisë dhe kështu na iku koha e pauzës, më pastaj u kthyem nëpër dhomat tona.





Pasdite filluam t’i lexonim librat aty ku kishim mbetur. Unë lexoja Fromin, “Ik,je nga liria”. Analizoja konceptet e tij mbi lirinë, tjetërsimin e lirisë, sistemet tot,ali,tare, udhëheqësit to,talit,arë në dik,tatu,ra e demokraci, abu,zim,et me lirinë etj. Tjetërsimi i lirisë është kur tur,mat kanë dëshira, por ato nuk mund t’i realizojnë dhe mendojnë se udhëheqësi do t’i mbrojë e realizojë këto dëshira. Duke parë këtë, kuptojmë se tur,ma e krijuar bëhet një me udhëheqësin dhe krijojnë diktaturat më të tme,rrs,hme që bartë udhëheqësi në interes të egove të tij personale, duke shtypur lirinë në emër të lirisë.





Këso tur,ma kishim edhe në Serbi me Millosheviqin, kur popullata e tërë serbe hoqi dorë nga liria e vet dhe e barti lirinë te kryetari i tyre. Këto tur,ma amo,rfe pastaj u bënë tu,rma të rre,ziks,hme që krijuan di,ktatu,rën e Millosheviqit dhe lu,ftë,rat në Jugosllavi, duke shkatërruar si në mesjetë çdo gjë të huaj që nuk ishte e tyre, ose duke përvetësuar dhe bërë të vetën çdo gjë për të krijuar identitet politik. Në ballafaqime me këso situate kuptohej më lehtë edhe mendimi filozofik, duke parë vrazhdësinë e tur,ma,ve edhe në bu,rgj,e dhe egërsinë e gardianëve duke përdorur dhu,nën kundër atyre që nuk mendonin njëjtë, pra neve si shqiptarë që kërkonim liri e çlirim.





U dëgjuan dyert e hekurit e br,it,mat e gardianit si dhe kr,is,ma e pja,ta,ve që mbanin të bu,rgos,urit duke marrë ushqimin e darkës. Morëm darkën dhe, duke hëngër darkë, bisedonim për ato që i kishim lexuar. Pas darkës, sapo u mbyllën dyert e hekurit dhe shkuan gardianët, të bu,rgos,urit nxorën telefonat nga vendet që i kishin fshehur. Ia filluan të bisedonin si në postë. Secili në këndet e qoshet që i nx,in,te. Në një çast na th,ërra,sin në tel dhe na sjellin neve që të flasim.





Tashmë në Prishtinë e Kosovë e dinin se unë dhe Albini ishim bashkë në bu,rg,un e Nishit. Atje kishin bërë edhe protesta dhe angazhime të ndryshme për lirimin tonë. Kur na sollën telefonin, dëgjohet një zë i njohur. Ishte baca Adem. Adem Demaçi.E kërkoj Alb,inin dhe për disa minuta folën bashkë, pastaj fola edhe unë me bacën Adem për disa minuta.





Me bacën Adem, përveç përshëndetjeve, diskutuam edhe për gjendjen dhe faktorin ndërkombëtar në Kosovë. Po ashtu, folëm për kushtet e bu,rg,ut dhe për shëndetin. Folëm për qëndrimin në bu,rg, duke na dhënë këshilla për bu,rg,un dhe shfrytëzimin e kohës në bu,rg për t’u përgatitur profesionalisht me dije. Na tha lexoni libra më shumë dhe mos humbni kohën kot. Këto ishin këshilla të mira të bacës Adem, sepse ai kishte një përvojë të gjatë nëpër bu,rg,je. Ai ishte simboli im!





Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *